De Nederlandse wegen hebben in 2024 een aanzienlijke toename in filedruk ervaren, zo blijkt uit het jaarlijkse verkeersrapport van de ANWB. Gebaseerd op verkeersdata van TomTom, is de totale filezwaarte – een maat voor de lengte en duur van files – met 8 procent gestegen ten opzichte van 2023. Deze stijging was vooral merkbaar buiten de traditionele spitsuren.
Daling in eerste helft van 2024
Het jaar kende een opmerkelijke tweedeling. In de eerste helft van 2024 was er nog sprake van een lichte daling in de filedruk. Het eerste kwartaal liet zelfs een daling van 4 procent zien ten opzichte van dezelfde periode in 2023. Deze positieve trend zette zich voort in het tweede kwartaal, resulterend in een overall daling van 2 procent voor de eerste zes maanden van het jaar.
Stijging in tweede helft van 2024
Echter, de tweede helft van 2024 kende een drastische ommekeer. De zomer- en herfstmaanden zagen een significante toename in filevorming, wat leidde tot de uiteindelijke jaarlijkse stijging van 8 procent. De ANWB wijst bevolkingsgroei en de toename van het aantal voertuigen aan als hoofdoorzaken voor deze verhoogde verkeersdrukte.
Meer files overdag
Opvallend is de verschuiving in filepatronen. Hoewel de ochtend- en avondspits een relatief bescheiden toename van 6 procent in filedruk kenden, was de stijging buiten deze periodes aanzienlijk groter. Overdag nam de filezwaarte toe met maar liefst 18 procent. Vooral op woensdag en donderdag was deze trend zichtbaar, met respectievelijk 40 en 25 procent meer files buiten de spitsuren. We zien dat mensen moe worden van het spitsrijden. Degenen die de mogelijkheid hebben, verplaatsen hun reistijden naar buiten de spits. Deze trend lijkt te wijzen op een verandering in werkpatronen, mogelijk een blijvend effect van de flexibiliteit die tijdens de coronapandemie werd geïntroduceerd.
Veel files in het weekend
Weekenden bleken in 2024 bijzonder filerijk, met een toename van 45 procent in filezwaarte vergeleken met het voorgaande jaar. Dit wordt grotendeels toegeschreven aan de vele wegwerkzaamheden die in het weekend plaatsvonden.
Niet alleen files in de Randstad
De fileproblematiek beperkt zich niet langer tot de Randstad. In bijna alle provincies nam de filezwaarte toe, met uitzondering van het noorden. Zuid-Holland zag een stijging van ruim 3 procent, terwijl Noord-Brabant juist een daling van 3 procent noteerde. Deze daling in Noord-Brabant wordt toegeschreven aan verminderd omrijdend verkeer, dat in 2023 werd veroorzaakt door langdurige afsluitingen van de Heinenoordtunnel en de Haringvlietbrug.
Files A27, A4, A58, A20
De A27 van Lexmond naar Werkendam blijft het grootste knelpunt en voert opnieuw de ‘file top 10’ van de ANWB aan. De A4 van Den Haag-Zuid naar de Ketheltunnel en de A2 van knooppunt Empel naar Kerkdriel completeren de top drie. Nieuwkomers in de top 10 zijn de A58 van Tilburg-Reeshof naar Bavel (vierde plaats) en de A20 van Capelle aan den IJssel naar knooppunt Terbregseplein (tiende plaats).
Op sommige wegen minder files
Ondanks de algemene toename in files, zijn er ook positieve ontwikkelingen te melden. Enkele hardnekkige knelpunten zijn in 2024 opgelost dankzij infrastructurele verbeteringen. De opening van de N434 (Rijnlandroute) bij Leiden in juli heeft de doorstroming op de N206 en A44 aanzienlijk verbeterd. Ook de voltooiing van de Ring Zuid in Groningen heeft geleid tot minder vertraging in die regio. Eind 2024 werd bovendien de nieuwe A24 tussen Vlaardingen en Rozenburg geopend, wat de verkeerssituatie in die omgeving heeft verlicht.
Files in 2025
Vooruitkijkend naar 2025 verwacht de ANWB opnieuw veel oponthoud vanwege geplande grootschalige werkzaamheden van Rijkswaterstaat. Belangrijke trajecten die hierdoor getroffen zullen worden zijn onder andere de A12 van Arnhem richting Den Haag (tussen Veenendaal en knooppunt Lunetten), de N33 van Veendam richting Assen en delen van de ring Amsterdam (A10).
De ANWB benadrukt het belang van blijvende investeringen in infrastructuur en slimme mobiliteitsoplossingen om de groeiende verkeersdrukte het hoofd te bieden. Tegelijkertijd roept de organisatie weggebruikers op om, waar mogelijk, hun reistijden aan te passen of alternatieve vervoersmiddelen te overwegen om de druk op het wegennet te verlichten.
Concluderend laat 2024 een gemengd beeld zien: ondanks verbeteringen op specifieke locaties, neemt de algemene filedruk toe. De verschuiving van files naar niet-traditionele spitsuren en weekenden vraagt om een heroverweging van verkeersmanagementstrategieën. Met de verwachte werkzaamheden in 2025 blijft het managen van de verkeersdrukte een uitdaging voor zowel overheid als weggebruikers.
